Welkom op de website van de Gemeente Niel in de kijker - De Rupelgemeente Niel in een notendop

e gemeente Niel met een oppervlakte van 526 hectare, bevindt zich in het zuiden van de provincie Antwerpen en telt circa 8.800 inwoners (2006), is gelegen aan de noordelijke rechteroever van de Rupel en wordt begrensd door de Rupel, de Wullebeek en de Niels-Boomse beek. Niel profileert zich als culturele en groene gemeente en gebruikt als slagzin "Niel, het bijouke aan de Rupel". Deze Rupelgemeente is gelegen aan de spoorlijn 52, die loopt van Puurs naar Antwerpen.

Bij dezen willen wij u dan ook uitnodigen op een virtuele rondleiding in de gemeente Niel, waarvan u een selectie van opgenomen momentopnames (105 foto's) kan u ontdekken in ons [ Fotoalbum ]. Een dynamischer beeld van deze rondleiding wordt u ook getoond in onze fotomontage (videofilm), na het aanklikken van het nevenstaand icoontje.

De naam Niel (oudste vorm Nila 1149) komt ook elders voor in België, Noord-Frankrijk, Nederland, Duitsland en Noord-Italië. Dit Keltisch of Gallo-Romeins toponiem is ontstaan uit de oudere vorm "Niwigella", dat in het Frans geëvolueerd is tot Noyelles. Het betekent de "plaats bij de oversteek", dus de nederzetting bij het veer of oversteek (wad) van de Rupel. Het wapenschild van Niel herinnert aan het wapenschild der Berthouts: drie palen van keel op gouden veld, met andere woorden drie verticale rode balken afgewisseld met vier gele balken. Het schild wordt getopt door de letter N.

De parochie van O.L.V. te Niel is ontstaan in het midden van de XIIde eeuw uit de St. Martinus-moederparochie Kontich. In 1149 wordt de abdij van Lobbes begiftigd met het altaar van Kontich en de aanhorigheden Niel, Waarloos en Hemiksem. Wellicht bestonden in de apart geciteerde appendicia op dat ogenblik al kapellen. Lobbes behield het "altare" van Niel tot tenminste 1773. Het "Bodium" (d.w.z. 2/3 van de tienden) werd door de familie

Berthout aan de abdij van Rozendaal bij Walem geschonken. In 1551 wordt de parochie uitgebreid met de "Vlecke" Hellegat dat tot dan toe aan Kontich was gebleven. Pas in 1901 zal daar de St. Jozefparochie gesticht worden. De kerk van Niel onderging in de loop der tijden verschillende grondige verbouwingen, de belangrijkste in 1773 waarvan een getuige in de omlijsting van de ingangspoort met de initialen A.H.A.V.R. verwijzend naar Agnes Haegens Abdisse van Rozendaal, die de grootste kosten voor haar rekening nam. Het huidige uitzicht van de kerk werd vastgelegd met de verbouwingen in 1835 en 1860. De grafzerk van Maarten van Hoorne, heer van Niel (tweede helft 17de eeuw) en zijn vrouw Suzanne de Groote (+1703) ligt verborgen onder het nieuwe altaar. Onder het koor van de kerk bevindt zich de grafkelder van de familie de Borrekens (te bereiken via de trap, die afgesloten is met een zware steen, achter het hekwerk links achter de kerk).

Een werk van Pierre Toebente, bevindt zich in de voortuin van het gemeentehuis en herinnert aan de onmenselijke kinderarbeid op de steenbakkerijen van de Rupelstreek. Door haar oude geschiedenis heeft Niel een rijk verleden. Tot midden de jaren zeventig was de gemeente Niel economisch zeer actief in de baksteen- en schoennijverheid
[ Verneem meer over de geschiedenis Niel... ].

Het huidige kasteel draagt de stempel van vele verbouwingen. Het Nielder-
broek was een apart leen van het Leenhof van Befferen onder Mechelen. De
eerste gekende eigenaar was Joost van de Perre, inwoner van Rupelmonde
(1377). Andere bezitters waren o.a. Beatrijs Van der Bruggen (weduwe
Jan Sanders), Ridder Jan Micault, Jan Baptist de Tassis (Ridder, Heer van
Hemiksem en postmeester-generaal van het Duitse Rijk), Robert van Haeften, Maarten van Hoorne (Martinus De Hornes, Heer van Niel en Schout van Mechelen). De laatste eigenaar van Nielderbroek was Baron Albert Floris Marie Ghislain de Roye van Wichem. Het kasteel, daterend uit de 13e eeuw, werd in 1534 eeuw door de Tassis herbouwd naar het huidige uitzicht. Hij liet het kasteel met U-vormige plattegrond optrekken in een Italiaanse Renaissanceachtige palazzostijl. De voorgevel vertoont de typische asymmetrie met links en rechts van de hoofdingang respectievelijk drie en vier vensters. De volgende heer, Martinus de Hornes, liet in 1654 de gevel verfraaien met sobere barok elementen, zoals de halfcirkel-vormige geveltop die in de 19de eeuw door baron De Roye de Wichen werd ingevuld met zijn familie-wapen. Het smeedijzeren balkon bevat de initialen "O. D.", verwijzend naar O'Donnoghue, kasteelheer begin 18de eeuw. De Zusters Annonciaden van Huldenberg richtten er een hospitaal in (1931). Thans is het kasteel omgebouwd tot een rustoord voor bejaarden (Maria Boodschap).

De naam Hellegat is ontleend aan de monding (of gat) van de Hellebeek (d.i. de Vliet) aan de overkant van de Rupel. Hier lag een tweede oud veer van Niel: het Hellegatveer tot 1944. De oude woonkern, die voornamelijk bestaat uit arbeidershuizen, is ontstaan rond de steenbakkerijen die langs de rivier gelegen waren. De oude kleiputten zijn nu omgevormd tot een natuur-reservaat. De kerk van Hellegat, toegewijd aan sint Jozef werd in 1908 in gebruik genomen. Tegen de Rupeldijk staat het Hof van Mouriau-De Meulenacker (beschermd monument) gebouwd in Louis Philippestijl uit de 19de eeuw.

Wij herinneren ons uit de lagere schooltijd dat Niel in de aardrijkskundeboekjes een bevolkingsaantal van 10.820 inwoners werd aangemeten. Door de teloorgang van de plaatselijke industrie, daalde het aantal inwoners tot er een kentering kwam met de uitbouw van de nieuwe verkavelingen langsheen de Matenstraat en de Landbouwstraat en in de andere uithoek van de gemeente langsheen de Struyfstraat. Een nieuwe invulling van het "binnengebied" tussen Antwerpsestraat en Dorpsstraat staat op stapel.

Zowat eenderde van het Nielse grondgebied wordt ingenomen door groen- en recreatievoorzieningen: Het Broek bleef landbouwgebied, in de Walenhoek maakten de rijen droogloodsen plaats voor wandelgroen-gebied en de aan de natuur en de vissers overgelaten kleiafgravingen werd haar talrijke visvijvers de groene long van de gemeente. Niel wist haar ongunstig imago van vuilnisbak van gans Vlaanderen en centrum van baksteenindustrie, schoen- en pantoffelnijverheid in haar voordeel om te buigen. De uitgebaggerde kleiputten werden een recreatie- en natuurgebied tot vreugde van de talrijke leden van de vier plaatselijke visclubs, de verlaten industrieterreinen aan de Matenstraat, Noeverse Weg en Struyfstraat maakten plaats voor nieuwe woninguitbreidingen.

Voor de Nielse jeugd wordt gezorgd! Deze start al met de schoolgaande jeugd. Na het dagonderwijs in één van beide Nielse scholen (Gemeentelijke Basisschool met vier vestigingen en de St.-Hubertusschool in de Kerkstraat) worden ze na de lesuren opgevangen in de buitenschoolse opvang. Met het KTA Campus Den Biezerd biedt Niel zelfs de mogelijkheid tot een technische middelbare opleiding op eigen grondgebied. De senioren die thuis niet meer kunnen begeleid worden, vinden een onderkomen in het WZC Maria Boodschap, hetzij voor dagverblijf in het dagcentrum, hetzij voor verblijf in de serviceflats of in het woon- en zorgcentrum. In de OCMW-voorzieningen aan de Parkwijk en in de Volkenbondstraat kunnen de hulpbehoevende ouderen zelfstandig wonen.

Met ruim 130 verenigingen vindt iedere hobbyist wel ergens zijn gading. Jeugd-, sport- en culturele verenigingen vinden in de plaatselijke bevolking een rijke voedingsbodem, nog steeds steunend op een rijke traditie. Met zoveel diverse verenigingen en zoveel inzet van de diverse raden in samenwerking met het gemeentebestuur, is het evident dat heel wat activiteiten en evenementen op het programma staan. De diverse kermissen van destijds, worden heden ten dage vervangen door allerhande wijkfeesten, Niel Jaarmarkt (sedert 1870) met de Sint-Hubertusommegang (sedert 1705) jaarlijkse kermis, cyclocross, beachvolleybaltornooi en tentoonstellingen allerhande teren op een decennialange traditie. De jaarlijkse Ekkerfeesten, Smedenfeesten en de Kersthappening staan als weerkerend evenement in de agenda van de Nielenaars gegrift, net als de jaarlijkse Open Monumentendag (Open Monumentencomité) en de jaarlijkse Erfgoeddag (Niels Erfgoed Archief "De Leuzze"). Publicaties over de Nielse geschiedenis zijn verkrijgbaar bij de cultuurdienst van de gemeente Niel en de geschiedkundige vereniging Het Wiel.